طب سوزنی در کنار IVF؛ آیا واقعاً مؤثر است؟
طب سوزنی گاهی در کنار درمان ناباروری و لقاح آزمایشگاهی (IVF) پیشنهاد میشود؛ اما آیا واقعاً احتمال بارداری یا تولد نوزاد را افزایش میدهد؟ پاسخ کوتاه این است: شواهد علمی هنوز قطعی نیستند. برخی پژوهشها افزایش احتمال بارداری بالینی را گزارش کردهاند، اما اثر آن بر تولد زنده روشن و قابل اتکا نیست. بنابراین طب سوزنی نباید جایگزین IVF یا درمانهای توصیهشده متخصص ناباروری شود.
طب سوزنی چیست و چرا بعضی افراد آن را در کنار IVF انتخاب میکنند؟
طب سوزنی روشی از درمان مکمل است که در آن سوزنهای بسیار نازک در نقاط مشخصی از بدن قرار داده میشوند. بعضی افراد در دوره درمان ناباروری از آن با هدف آرامش، کاهش تنش یا کمک احتمالی به روند درمان استفاده میکنند. با این حال، هدفی که افراد از یک روش انتظار دارند لزوماً به معنی اثبات اثر آن بر تخمک، جنین، لانهگزینی یا تولد نوزاد نیست.
آیا طب سوزنی شانس موفقیت IVF را افزایش میدهد؟
مطالعات درباره این موضوع نتایج یکسانی ندارند. یک مرور نظاممند و فراتحلیل در سال ۲۰۲۳ که ۵۸ کارآزمایی و نزدیک به ۱۱ هزار شرکتکننده را بررسی کرد، افزایش آماری در بارداری بالینی و تولد زنده را گزارش داد؛ اما نویسندگان کیفیت شواهد را پایین یا بسیار پایین ارزیابی کردند و به تفاوت روش اجرای مطالعات اشاره داشتند. مشاهده مطالعه در PubMed.
در مقابل، یک مرور نظاممند در سال ۲۰۲۵ که طب سوزنی را بهویژه در روز انتقال جنین بررسی کرد، نشان داد در مقایسه با گروهی که درمان ساختگی دریافت میکردند، تفاوت معناداری در بارداری بالینی دیده نشد و افزایش تولد زنده نیز ثابت نشد. مشاهده مرور پژوهشی سال ۲۰۲۵.
همچنین یک مرور شبکهای در سال ۲۰۲۶ با بررسی ۴۲ کارآزمایی و ۹۳۹۰ زن، احتمال بهبود بارداری بالینی و لانهگزینی را مطرح کرد، اما اثر بر تولد زنده نامطمئن بود و قطعیت شواهد برای پیامدهای اصلی بسیار پایین گزارش شد. مشاهده مطالعه در PubMed.
در مجموع، ممکن است برخی روشها یا زمانبندیهای طب سوزنی در بعضی مطالعات نتایج امیدوارکنندهای داشته باشند، اما هنوز نمیتوان آن را روشی اثباتشده برای افزایش تولد زنده پس از IVF دانست. نتایج یک مطالعه یا فراتحلیل بهتنهایی تضمینکننده موفقیت برای یک فرد نیست.
آیا طب سوزنی میتواند جایگزین داروها یا مراحل IVF شود؟
خیر. طب سوزنی نباید جایگزین داروهای تحریک تخمدان، پایش پزشکی، برداشت تخمک، انتقال جنین یا توصیههای متخصص ناباروری شود. هیچ دارو یا مرحلهای از درمان را به دلیل انجام طب سوزنی خودسرانه قطع یا تغییر ندهید.
آیا طب سوزنی در دوره IVF بیخطر است؟
وقتی طب سوزنی توسط فرد آموزشدیده و با سوزن استریل و یکبارمصرف انجام شود، عوارض جدی نادر گزارش شدهاند؛ با این حال، انجام نادرست آن میتواند باعث عفونت، آسیب بافتی یا عوارض دیگر شود. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا بر استفاده از سوزن استریل و اجرای صحیح درمان تأکید میکند. راهنمای ایمنی طب سوزنی.
اگر قصد دارید در دوره IVF از طب سوزنی استفاده کنید، پیش از شروع با متخصص ناباروری خود مشورت کنید و او را از داروها، مکملها و درمانهای مکملی که دریافت میکنید مطلع سازید. در صورت بارداری احتمالی، بیماری زمینهای، اختلال خونریزی یا مصرف داروهای رقیقکننده خون، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری دارد.
چه پرسشهایی را پیش از شروع باید از پزشک بپرسید؟
- آیا با توجه به شرایط پزشکی و برنامه درمان من، انجام طب سوزنی مناسب است؟
- آیا ممکن است زمانبندی جلسات با داروها یا مراحل IVF تداخل داشته باشد؟
- فرد ارائهدهنده خدمات چه آموزش و مجوزی دارد و آیا از سوزن استریل یکبارمصرف استفاده میکند؟
- هزینه و تعداد جلسات پیشنهادی چقدر است و آیا ادعاهای مطرحشده درباره افزایش موفقیت، پشتوانه علمی قابل اتکا دارند؟
سؤالات رایج درباره طب سوزنی و IVF
آیا طب سوزنی در روز انتقال جنین باعث لانهگزینی بهتر میشود؟
شواهد موجود متناقض است. بعضی مطالعات بهبود برخی شاخصها را گزارش کردهاند، اما در مقایسه با طب سوزنی ساختگی، برتری روش واقعی و اثر آن بر تولد زنده بهطور قابل اطمینان ثابت نشده است.
آیا طب سوزنی استرس ناشی از درمان ناباروری را کاهش میدهد؟
برخی افراد آن را آرامشبخش میدانند، اما پاسخ افراد متفاوت است و این موضوع نباید با افزایش اثباتشده شانس تولد زنده اشتباه گرفته شود.
آیا همه افرادی که IVF انجام میدهند باید طب سوزنی انجام دهند؟
خیر. طب سوزنی درمان ضروری یا استاندارد IVF محسوب نمیشود. تصمیم درباره استفاده از آن باید با توجه به شرایط فرد، ترجیح شخصی، هزینه و نظر پزشک گرفته شود.
جمعبندی
طب سوزنی ممکن است برای بعضی افراد یک روش مکمل آرامشبخش باشد، اما شواهد فعلی برای توصیه آن با هدف افزایش قطعی موفقیت IVF یا تولد زنده کافی نیست. مهمترین اقدام، پیروی از برنامه درمانی متخصص ناباروری و بررسی ایمنی هر روش مکمل پیش از شروع آن است.
یادآوری پزشکی: این مطلب برای آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشک نیست. برای تصمیمگیری درباره درمان ناباروری، با متخصص زنان و نازایی مشورت کنید.





